Sollicitatiegesprek voorbereiden met AI (5 stappen + prompts)

Je sollicitatiegesprek is donderdag. Je hebt de vacature twee keer gelezen en weet dat je je moet voorbereiden. Maar je hebt nog steeds geen idee wat ze gaan vragen. En hoe geef je antwoord zonder uit te weiden? Veel mensen nemen de avond ervoor nog snel een lijst met de ‘50 meest gestelde sollicitatievragen’ door en hopen er het beste van.

Zo bereid je je sollicitatiegesprek goed voor met AI: geef ChatGPT, Claude of Gemini de vacature en je cv. Laat de AI inschatten wat de interviewer wil toetsen. Werk korte verhalen uit over je eigen werkervaring. Laat de AI daarna de interviewer spelen: één vraag tegelijk, terwijl jij hardop antwoord geeft. Na elk antwoord krijg je één feedbackpunt. Je zwakste antwoord oefen je opnieuw. De AI stelt de vragen en coacht je. De verhalen en de woorden blijven van jou.

Dat kost ongeveer een uur, verdeeld over twee avonden. Hieronder vind je de vijf stappen, prompts om te kopiëren, een uitgewerkt voorbeeld en de grens tussen slim voorbereiden en iets wat een werkgever niet zou accepteren.

Waarom ‘geef me sollicitatievragen’ geen voorbereiding is

Vraag een chatbot om ‘sollicitatievragen voor een marketingmanager’ en je krijgt dezelfde algemene lijst als iedereen. Vertel eens iets over jezelf. Wat is je grootste zwakte? Waar zie je jezelf over vijf jaar? Handig om even te bekijken, maar je leert er niet van wat deze werkgever belangrijk vindt. En je oefent niet wat tijdens gesprekken vaak lastig blijkt: onder wat druk hardop een helder, concreet antwoord geven.

Loopbaanadviseurs die dagelijks kandidaten begeleiden, komen op dezelfde aanpak uit. Het loopbaancentrum van MIT adviseert om de AI je cv en de functieomschrijving te geven. Zo kan de AI je ervaring koppelen aan wat de werkgever zoekt. Oefen je antwoorden daarna via spraak, zodat je feedback krijgt op de opbouw (MIT CAPD, AI gebruiken om je sollicitatiegesprek voor te bereiden). Het loopbaancentrum van Harvard voegt het belangrijkste aandachtspunt toe: leer antwoorden niet uit je hoofd, blijf je eigen woorden gebruiken en controleer alle feitelijke informatie die de AI je geeft (Harvard FAS Mignone Center, AI voor sollicitatiegesprekken en baanaanbiedingen).

De taakverdeling is dus:

• De taak van de AI: de vacature lezen als de leidinggevende die iemand zoekt, vragen voorspellen, de interviewer spelen en aangeven wat er in je antwoorden ontbreekt.
• Jouw taak: echte voorbeelden uit je werk aandragen, hardop antwoorden en bepalen wat als jouw eigen woorden klinkt.

Stap 1: Laat AI de vacature analyseren (5 minuten)

Plak de volledige vacature en je cv in een nieuwe chat. Haal eerst je telefoonnummer, woonadres en alle vertrouwelijke informatie uit je cv. Die heeft de AI niet nodig.

Ik heb een sollicitatiegesprek voor de onderstaande functie. Neem de rol aan van de leidinggevende die iemand zoekt voor deze functie.

1. Noem de 5 tot 7 vaardigheden of eigenschappen die je tijdens het gesprek vooral zou willen toetsen. Baseer je alleen op de vacature. Citeer bij elk punt de zin uit de vacature waaruit blijkt dat dit belangrijk is.
2. Vergelijk ze met mijn cv. Vertel per vaardigheid welk deel van mijn ervaring het beste bewijs is en waar ik nog weinig bewijs voor heb.
3. Schrijf geen antwoorden voor me. Geef me alleen punten om te bespreken.

VACATURE:
[plak hier]

MIJN CV:
[plak hier]

Met ‘citeer de zin’ houd je de AI bij de feiten. Als de AI zegt dat je voor de functie goed moet kunnen omgaan met belanghebbenden, zie je precies waar dat in de vacature staat. Het onderdeel ‘waar ik nog weinig bewijs voor heb’ is goud waard. Dat zijn de vragen waarop je waarschijnlijk minder makkelijk antwoord geeft. Die bereid je dus als eerste voor.

Stap 2: Maak korte verhalen van je eigen werkervaring (20 minuten)

Veel belangrijke sollicitatievragen zijn een variant op ‘vertel eens over een situatie waarin…’. De gebruikelijke manier om die te beantwoorden is STAR: de Situatie, jouw Taak, de Actie die je ondernam en het Resultaat. Het loopbaancentrum van Harvard adviseert om je antwoorden volgens STAR uit te typen en de AI om feedback te vragen.

Laat de AI alleen niet het verhaal verzinnen. De AI schrijft zonder moeite een perfect STAR-antwoord over een project dat je nooit hebt geleid. Zodra de interviewer doorvraagt, blijkt dan dat het niet klopt. Draai het dus om: jij vertelt, de AI stelt vragen.

Ik wil een verhaal voorbereiden voor de vaardigheid "[vaardigheid uit stap 1]". Ik beschrijf iets dat echt op mijn werk is gebeurd. Stel me voordat je iets anders doet maximaal 5 korte vragen om de details te verzamelen die je nodig hebt: wat de situatie was, wat ik precies deed en wat er daarna veranderde.

Zet het daarna in STAR-volgorde als opsomming, niet als uitgeschreven tekst. Gebruik alleen feiten die ik je heb gegeven. Ontbreekt er iets, zoals het resultaat? Zeg dat dan en vraag ernaar. Verzin geen cijfers.

Hier helpt het om te praten in plaats van te typen. Volgens MIT kan spraak-naar-tekst natuurlijker aanvoelen en kun je zo meer details geven. Dat geeft de AI beter materiaal om mee te werken. De meeste chatapps hebben een microfoonknop in het berichtvak.

Probeer vijf of zes verhalen te verzamelen die elk twee of drie vaardigheden uit stap 1 laten zien. Een verhaal over het verbeteren van een rommelige overdracht kun je bijvoorbeeld gebruiken bij vragen over problemen oplossen, samenwerken met andere teams en omgaan met druk.

Stap 3: Beperk de vragenlijst tot een realistisch gesprek (5 minuten)

Vraag om vragen en je krijgt er dertig. Echte sollicitatiegesprekken zijn veel korter. MIT wijst daar ook op: in een gesprek van een halfuur komen veel minder vragen aan bod dan je misschien verwacht. Vraag de AI dus om de lijst terug te brengen tot een realistische selectie.

Ik heb een [soort gesprek, bijvoorbeeld videogesprek in de eerste ronde] van [duur, bijvoorbeeld 45 minuten] met [wie, bijvoorbeeld de teamleider]. Geef me op basis van de vacature de 8 vragen die ik het waarschijnlijkst krijg, in de volgorde waarin een interviewer ze vermoedelijk zou stellen. Geef bij elke vraag aan welk van mijn verhalen erbij past. Markeer ook de vragen waarvoor ik nog geen verhaal heb.

Voor elke vraag met ‘nog geen verhaal’ ga je terug naar stap 2. Past een vraag niet goed bij de functie? Zeg dat en vraag de AI om de vragen beter op de functie af te stemmen. Jij kent de functie beter dan de AI.

Stap 4: Oefen het sollicitatiegesprek hardop (20 minuten)

Deze stap maakt het verschil, en juist deze stap slaan mensen over. Een goed antwoord lezen en een goed antwoord uitspreken zijn verschillende vaardigheden. Gebruik als het kan een spraakgesprek:

• ChatGPT Voice werkt in de app en op chatgpt.com: kies het Voice-pictogram in het berichtvak en begin te praten. Volgens de helppagina van OpenAI kun je aan het begin vragen om pas te reageren wanneer jij dat aangeeft. Handig als je even wilt nadenken. Na afloop wordt het transcript aan de chat toegevoegd, zodat je je antwoorden kunt teruglezen (OpenAI Help, ChatGPT Voice).
• Gemini Live biedt een vloeiend spraakgesprek in de Gemini-app op je telefoon. Google vermeldt dat deze functie niet beschikbaar is in de webapp van Gemini (Gemini Apps Help, Gemini Live).
• Geen spraakfunctie? Typ de prompt en spreek elk antwoord eerst hardop uit voordat je het intypt. Dat gaat langzamer, maar zo oefen je wel het spreken.

Begin de sessie met deze prompt. Plak hem in de chat of lees hem voor:

Jij bent de interviewer voor de functie [functietitel] bij [bedrijf]. Gebruik de 8 vragen van eerder. Stel me één vraag tegelijk en wacht tot ik mijn hele antwoord heb gegeven.

Geef na elk antwoord korte feedback in drie regels: wat goed werkte, de ene aanpassing die het antwoord het meest zou verbeteren en of er een onderdeel van STAR ontbreekt. Herschrijf mijn antwoord niet voor me. Stel daarna één realistische vervolgvraag, zoals een geïnteresseerde interviewer dat zou doen, voordat je verdergaat.

Vertel me na alle 8 vragen welke patronen je in mijn antwoorden zag en welk antwoord het zwakst was.

Het draait om die vervolgvraag. Iedereen kan een soepel begin instuderen. Juist als de interviewer doorvraagt, laat je zien dat je verhaal echt is.

Stap 5: Oefen je zwakste antwoord opnieuw en stop dan

Neem het zwakste antwoord uit de samenvatting en geef het opnieuw, hardop. Pas daarbij de ene verbetering toe die de AI voorstelde. Laat het daarna rusten. De volgende dag een tweede korte ronde doen werkt beter dan hetzelfde antwoord twintig keer op één avond oefenen.

Let op één ding: gaan je antwoorden klinken alsof de AI ze heeft geschreven? Dan ben je te ver gegaan. MIT noemt antwoorden woord voor woord uit je hoofd leren de grootste valkuil. Je klinkt dan als een robot en kunt je niet aanpassen als een vraag net anders wordt gesteld. Zorg dat je je verhalen en kernpunten kent, niet een uitgeschreven tekst.

Onderzoek het bedrijf met AI (en controleer elk feit)

Met AI kun je je snel oriënteren: wat het bedrijf doet, wie de klanten zijn en wat er speelt in de sector. Maar je kunt zo ook vol vertrouwen een onjuist feit meenemen naar je gesprek. Het loopbaancentrum van Harvard is daar duidelijk over: generatieve AI kan onjuiste informatie geven. Controleer je onderzoek dus aan de hand van betrouwbare bronnen.

Ik heb een sollicitatiegesprek bij [bedrijf] voor de functie [functie]. Geef me een overzicht van één pagina: wat ze verkopen en aan wie, hoe ze zichzelf omschrijven en 3 dingen die het team op dit moment waarschijnlijk bezighouden. Vertel me bij elk feit waar ik het moet controleren: hun website, jaarverslag of een recent persbericht. Markeer alles waarover je onzeker bent.

Open daarna zelf de website van het bedrijf en recente nieuwsberichten. Controleer elk punt. De loopbaandienst van de University of Manchester gaat nog een stap verder: het advies van de organisatie zelf over haar sollicitatieprocedure hoort je belangrijkste bron te zijn. AI is daarbij een hulpmiddel (University of Manchester Careers, je sollicitatiegesprek voorbereiden met AI). Wil je dit soort onderzoek grondiger aanpakken? Onze gids over AI gebruiken voor marktonderzoek laat zien hoe je bij elke bewering de bron bewaart.

Bereid je eigen vragen aan de werkgever voor

‘Heb je nog vragen voor ons?’ komt aan het einde van bijna elk sollicitatiegesprek. Met ‘nee, volgens mij is alles al besproken’ laat je die kans liggen. Vraag de AI om hulp, maar geef aan wat jij echt wilt weten:

Dit wil ik weten voordat ik deze baan zou accepteren: [bijvoorbeeld hoe succes in de eerste 6 maanden wordt gemeten, hoe het team met sales samenwerkt, waarom de functie openstaat]. Maak hiervan 4 korte, vriendelijke vragen die ik de interviewer kan stellen. Geen vragen om de werkgever te vleien en niets wat ik binnen twee minuten op hun website kan vinden.

Een uitgewerkt voorbeeld: van vacature naar oefengesprek

Zo pakte het uit voor een fictieve kandidaat, Lena. Zij solliciteert als operationeel coördinator bij een middelgroot logistiek bedrijf. De details zijn verzonnen; de aanpak is die van hierboven.

Resultaat van stap 1 (ingekort): de AI haalde ‘afstemmen tussen magazijn en klantenservice’, ‘verzendgegevens nauwkeurig bijhouden’ en ‘urgente escalaties afhandelen’ uit de vacature, steeds met de bijbehorende zin. De AI gaf aan dat Lena weinig bewijs had voor nauwkeurig omgaan met gegevens. In haar cv stond alleen ‘spreadsheets bijgehouden’.

Stap 2: Lena vertelde hardop over de week waarin een leverancier zonder aankondiging zijn producten nieuwe nummers gaf. De AI vroeg wat haar als eerste opviel, wat ze veranderde en wat er daarna gebeurde. Haar opsomming:

S: Een leverancier veranderde van de ene op de andere dag zijn productnummers. Daardoor verschenen de verkeerde artikelen in onze bestellingen.
T: De afwijkingen vinden voordat de zendingen de volgende ochtend de deur uitgingen.
A: De bestellijst erbij gepakt, oude en nieuwe nummers in een opzoektabel gekoppeld, de leverancier gevraagd om de 12 nummers waarover ik twijfelde te bevestigen. Daarna de klantenservice uitgelegd wat ze de betrokken klanten konden vertellen.
R: De zendingen gingen de volgende ochtend correct de deur uit. We voegden een controle op gewijzigde productnummers van leveranciers toe aan onze wekelijkse routine.
Ontbreekt: om hoeveel bestellingen ging het? (Lena zoekt dit op in haar aantekeningen.)

Let op de laatste regel. De AI verzon geen aantal, maar vroeg haar om het op te zoeken.

Stap 4: tijdens het oefengesprek duurde haar eerste antwoord op ‘vertel eens over een moment waarop je een fout ontdekte’ bijna drie minuten. Het resultaat kwam pas helemaal aan het einde. De feedback: beschrijf de situatie in één zin, kom sneller bij je actie en benoem het resultaat duidelijk. De vervolgvraag was: ‘wat zou je anders doen?’ Daar had ze nog niet over nagedacht. Dat werd het antwoord dat ze in stap 5 opnieuw oefende.

Mag je AI gebruiken om een sollicitatiegesprek voor te bereiden?

Voor de voorbereiding: ja. Zelfs AI-bedrijven zeggen dat. Anthropic moedigt sollicitanten in zijn eigen richtlijnen aan om Claude te gebruiken voor onderzoek naar het bedrijf, het oefenen van antwoorden en het voorbereiden van vragen aan de interviewers. Dezelfde pagina trekt twee duidelijke grenzen: geen AI-hulp tijdens het echte gesprek, tenzij anders aangegeven, en geen AI gebruiken om ervaringen te verzinnen die je niet hebt gehad (Anthropic, richtlijnen voor AI-gebruik door sollicitanten).

Dat is een verstandige regel bij elke werkgever:

• Prima: vragen voorspellen, je eigen verhalen structureren, oefengesprekken voeren, onderzoek naar het bedrijf doen en je vragen voorbereiden.
• Niet prima: verhalen die niet echt gebeurd zijn, cijfers die je niet kunt onderbouwen of AI die je tijdens het echte gesprek of een test antwoorden geeft, tenzij de werkgever dat laatste uitdrukkelijk toestaat.
• Bij twijfel: bekijk de werken-bij-pagina van de werkgever of vraag het aan de recruiter. Sommige bedrijven publiceren hun eigen regels.

Wat je niet in de chat plakt

Bij de voorbereiding van een sollicitatiegesprek gebruik je veel persoonlijke informatie en details over je werk. Controleer daarom even wat je plakt:

• Je contactgegevens en identificatienummers: laat die weg uit het cv dat je plakt. De AI heeft alleen je ervaring nodig.
• Vertrouwelijke informatie van je huidige werkgever: klantnamen, interne cijfers en plannen die nog niet openbaar zijn. Omschrijf die liever in algemene termen, zoals ‘een grote retailklant’ of ‘ongeveer een derde van onze bestellingen’.
• Spraakopnamen: weet wat er wordt bewaard. Volgens de helppagina van OpenAI worden audiofragmenten van realtime spraakgesprekken samen met het chattranscript opgeslagen en 30 dagen bewaard. Als je de chat verwijdert, worden ook de fragmenten verwijderd. Controleer de instellingen van de tool die je gebruikt.

ChatGPT, Claude of Gemini voor je sollicitatievoorbereiding?

Alle drie kunnen goed overweg met stap 1 tot en met 3 en het onderzoek naar het bedrijf, zolang je ze de vacature en je eigen materiaal geeft. Het verschil zit vooral in het oefengesprek:

• ChatGPT: een spraakfunctie op je telefoon en in de browser, met een transcript dat je achteraf kunt teruglezen.
• Gemini: Gemini Live is een goede gesprekspartner om hardop mee te oefenen op je telefoon. Een logische keuze als je al veel met Google-apps werkt.
• Claude: erg goed in de schriftelijke onderdelen: de vacature analyseren, verhalen structureren en eerlijke, gedetailleerde feedback geven op een uitgeschreven antwoord.

Gebruik de tool waarvoor je al betaalt of die je toch de hele dag open hebt. Gebruik je deze tools voor het eerst? Begin dan met onze ChatGPT-handleiding voor beginners of de Claude-handleiding voor beginners.

Veelgemaakte fouten (en hoe je ze snel oplost)

• Vragen om ‘veelgestelde sollicitatievragen’: je krijgt de algemene lijst. Oplossing: begin altijd met de vacature (stap 1).
• De AI je verhalen laten schrijven: zodra de interviewer doorvraagt, blijkt dat ze niet kloppen. Oplossing: jij vertelt, de AI stelt vragen en ordent alleen jouw feiten.
• Alleen typen: je oefent schrijven, niet spreken. Oplossing: antwoord hardop, ook als de AI alleen tekst leest.
• Om complimenten vragen: op ‘was dat goed?’ krijg je ‘geweldig antwoord!’ Oplossing: vraag naar de ene aanpassing die je antwoord het meest zou verbeteren.
• De formuleringen van de AI uit je hoofd leren: je klinkt ingestudeerd en raakt uit je ritme als een vraag anders wordt gesteld. Oplossing: onthoud je kernpunten, niet de zinnen.
• Vertrouwen op het bedrijfsoverzicht: één onjuist feit noemen in het gesprek doet meer afbreuk dan geen feit noemen. Oplossing: controleer elk punt op de eigen pagina’s van het bedrijf.

Veelgestelde vragen

Kan ChatGPT een sollicitatiegesprek met me oefenen?

Ja. Geef ChatGPT de vacature en vraag om de interviewer te spelen, één vraag tegelijk te stellen, op je antwoord te wachten en na elk antwoord kort feedback te geven. De prompt in stap 4 doet precies dat. Met ChatGPT Voice lijkt het veel meer op een echt gesprek dan wanneer je typt.

Hoe lang voor het gesprek moet ik beginnen?

Twee of drie dagen van tevoren is prettig: stap 1 tot en met 3 op de eerste avond, een oefengesprek op de tweede en de dag ervoor je zwakste antwoord nog kort opnieuw oefenen. Is je gesprek morgen? Doe dan stap 1, bereid je drie sterkste verhalen voor en voer één oefengesprek.

Werkt dit ook voor technische sollicitatiegesprekken?

Voor de gespreksdelen wel: eerdere projecten toelichten, uitleggen hoe je tot een beslissing kwam en afwegingen bespreken. Controleer bij een programmeeropdracht of praktijktest eerst de regels van de werkgever. Anthropic vraagt kandidaten bijvoorbeeld om opdrachten voor thuis zonder AI te maken, tenzij anders aangegeven.

Kan AI een oefengesprek met een echte persoon vervangen?

Niet helemaal. MIT wijst erop dat AI kan helpen met de opbouw en inhoud van je antwoorden, maar niet met het verfijnen van de manier waarop je ze overbrengt. Het advies is om oefenen met AI te combineren met een oefengesprek met een echte persoon. Gebruik AI voor de herhaling en oefen tot slot nog een keer met een vriend, mentor of loopbaanadviseur.

Wat als de feedback van de AI niet lijkt te kloppen?

Spreek de AI tegen. Leg uit wat de functie echt inhoudt of waarom het antwoord voor deze werkgever wel werkt. Vraag daarna om een nieuwe beoordeling. De AI is een sparringpartner, geen beoordelaar.

Je volgende 30 minuten

Open een nieuwe chat, plak de vacature en je cv erin, zonder contactgegevens, en gebruik de prompt uit stap 1. Kies de vaardigheid waarvoor je het minste bewijs hebt en werk dat verhaal uit met stap 2. Na die 30 minuten weet je welke vraag voor jou het lastigst is. En je hebt er al een antwoord op dat op je eigen ervaring is gebaseerd.

Ben je je sollicitatie zelf nog aan het aanscherpen? Onze gidsen over een cv schrijven met AI, een sollicitatiebrief schrijven met AI en je LinkedIn-profiel schrijven met AI volgen dezelfde regel: jouw feiten, hulp van AI bij de formulering. Zit je aan de andere kant van de tafel? Bekijk dan hoe je met AI sollicitatievragen opstelt. Wil je meer praktische werkprocessen met AI die je deze week al op je werk kunt gebruiken? Begin met de gratis Launchpad op onze homepage.

Ging het gesprek goed en ligt er een aanbod? Onze gids over onderhandelen over je salaris met AI helpt je een passende salarisbandbreedte te onderzoeken, je tegenvoorstel voor te bereiden en het gesprek te oefenen voordat je reageert.