Sollicitatiebrief schrijven met AI die klinkt als jij

Je hebt een baan gevonden die je echt wilt. Je cv is klaar. Dan vraagt het formulier om een sollicitatiebrief. Je zit voor een lege pagina, met dezelfde drie zinnen die je bij je vorige sollicitatie gebruikte. Je vraagt ChatGPT om je sollicitatiebrief te schrijven en krijgt: “Met veel enthousiasme solliciteer ik naar deze uitdagende functie.” Iedereen die sollicitanten beoordeelt, heeft die zin al duizend keer gelezen.

Zo schrijf je met AI een sollicitatiebrief die nog steeds klinkt als jij: plak eerst de vacaturetekst in de chat en laat de AI uitleggen wat de werkgever echt zoekt. Geef daarna twee of drie echte voorbeelden uit je werk die laten zien dat je dat kunt. Vraag om een korte conceptbrief op basis van alleen die feiten. Herschrijf tot slot zelf de eerste en laatste zin en controleer elke bewering. De AI legt de verbanden en zorgt voor de structuur. Jij levert het bewijs en hebt het laatste woord.

Dat is de hele aanpak. Hieronder vind je de prompts die ik zou kopiëren, een uitgewerkt voorbeeld van vacature tot definitieve brief en eerlijke antwoorden op de vragen: “Mag dit eigenlijk?” en “Kunnen ze het zien?”

Waarom de meeste AI-sollicitatiebrieven worden overgeslagen

Als je “schrijf een sollicitatiebrief voor een baan als projectmanager” intypt, heeft de AI niets concreets om mee te werken. Geen bedrijf, geen voorbeelden, geen reden waarom je deze functie wilt. Dus vult de AI de gaten met een zo gemiddeld mogelijke brief: grote woorden, een lijstje persoonlijke vaardigheden en de belofte om “een waardevolle aanvulling op jullie team” te zijn.

De oplossing is niet een betere tool, maar betere input. Loopbaancentra van universiteiten die zich hierin hebben verdiept, zeggen in andere woorden hetzelfde. Het loopbaancentrum van Harvard adviseert sollicitanten om de volledige vacaturetekst in te plakken, te vragen naar de belangrijkste vaardigheden, eigen voorbeelden toe te voegen en de brief “eigen te maken” (Harvard FAS Mignone Center). Michigan State zegt het nog duidelijker: vraag de AI niet om een brief te schrijven, maar om je te begeleiden bij het vertellen van je verhaal (MSU Career Services Network).

Verdeel het werk dus in tweeën:

• Jouw taak: de echte voorbeelden, je echte reden om deze functie te willen en de laatste aanpassingen.
• De taak van de AI: de vacature goed lezen, je voorbeelden koppelen aan wat de werkgever vraagt, de tekst aanscherpen en opmerken wat je hebt gemist.

Stap 1: Laat AI de vacature analyseren (3 minuten)

De meeste mensen slaan dit over. Juist deze stap zorgt dat de rest werkt. Een vacature is een verlanglijstje met een paar harde eisen ertussen. AI kan die er goed uit halen.

Open ChatGPT, Claude of Gemini en plak deze prompt in de chat, met de volledige vacature eronder:

Hier is een vacature. Lees die vanuit het perspectief van de leidinggevende die de tekst heeft geschreven en iemand wil aannemen.

1. Noem de 3 dingen waar de kandidaat vooral goed in moet zijn, op volgorde van belangrijkheid.
2. Vertel bij elk punt welke woorden in de vacature daarop wijzen.
3. Welk probleem probeert dit team waarschijnlijk op te lossen door iemand aan te nemen?
4. Zet de harde eisen apart van de wensen.

Schrijf nog geen sollicitatiebrief.

[plak de volledige vacaturetekst]

Die laatste instructie is belangrijk. Als je de AI zijn gang laat gaan, schrijft die meteen een brief. Je wilt eerst de analyse van de vacature zien. Dan weet je namelijk wat je brief moet aantonen.

Stap 2: Geef bewijs, niet je cv

Je cv laat zien wat je hebt gedaan. Een sollicitatiebrief beschrijft één of twee momenten waarop je dat goed deed. Schrijf voor elk van de drie punten uit stap 1 één echt voorbeeld op, in gewone woorden. Vier regels per voorbeeld is genoeg:

• De situatie: wat er speelde.
• Wat jij deed: jouw aandeel, niet dat van het team.
• Het resultaat: wat er veranderde. Gebruik alleen een getal als je weet dat het klopt.
• Waarom het hier relevant is: hoe het aansluit op deze baan.

Kom je er niet uit? Laat de AI je vragen stellen in plaats van gokken. Dat werkt veel beter dan je hele cv aanleveren:

Ik solliciteer op de baan hierboven. Stel me 5 korte vragen, één voor één, om echte voorbeelden uit mijn werk te vinden die aantonen dat ik de 3 dingen kan die je hebt genoemd. Wacht op mijn antwoord voordat je de volgende vraag stelt. Verzin niets over mij.

Nog even over privacy voordat je iets in de chat plakt. Je huisadres, telefoonnummer en geboortedatum zijn niet nodig. Laat ze weg en voeg ze aan het eind zelf toe. De handleiding van MSU geeft hetzelfde advies: deel de vacaturetekst en de ervaringen die je wilt benadrukken, niet al je contactgegevens (MSU). Gebruik je een werkaccount? Controleer dan welke gegevens je volgens de regels van je bedrijf in een AI-tool mag invoeren.

Stap 3: De prompt voor je conceptbrief (kopieer deze)

Je weet nu wat de werkgever zoekt en welk bewijs jij hebt. Breng die samen met duidelijke regels, zodat de AI de tekst niet opvult of dingen verzint:

Schrijf een sollicitatiebrief voor de functie [functietitel] bij [bedrijf]. Gebruik ALLEEN de feiten hieronder. Ontbreekt er iets? Vraag het me dan in plaats van iets te verzinnen.

Wat ze zoeken (uit de vacature): [de 3 punten uit stap 1]
Mijn bewijs: [je 2 of 3 voorbeelden]
Waarom ik deze functie wil: [één eerlijke zin in je eigen woorden]

Regels:
- Maximaal 250 woorden, 3 of 4 korte alinea's.
- Begin met waarom ik deze functie wil, niet met "Hierbij solliciteer ik".
- Eén voorbeeld per alinea, steeds gekoppeld aan iets wat de vacature vraagt.
- Gewone, zelfverzekerde taal. Geen "gepassioneerd", "dynamisch", "synergie" of "waardevolle aanvulling".
- Schrijf zoals ik praat: [plak 2 of 3 zinnen uit een e-mail die je zelf hebt geschreven].
- Sluit af met een eenvoudige volgende stap, niet met een smeekbede.

De instructie “schrijf zoals ik praat” maakt hier ongemerkt het verschil. Geef de AI een paar zinnen die je echt zelf hebt geschreven. Een goede mail aan een klant werkt prima. De conceptbrief klinkt dan niet meer als een standaardbrief. Het loopbaancentrum van Boston University benadrukt hetzelfde: benoem de gewenste toon en geef je echte achtergrond mee, zodat de brief jouw stem laat horen (BU Center for Career Development).

Stap 4: Herschrijf zelf de eerste en laatste zin

Dit kost twee minuten en verandert hoe de hele brief overkomt. Bij de opening beslist de lezer of die verder leest. De afsluiting blijft hangen. Beide moeten klinken alsof er een mens aan het woord is. Schrijf ze daarom zelf.

Een goede opening noemt iets concreets: het probleem dat je in de vacature zag, het product dat je al gebruikt of de persoon die je op de functie wees. “In jullie vacature staat dat het team alle klantrapportages in één systeem onderbrengt. Precies dat heb ik bij mijn vorige werkgever gedaan, en dat zou ik graag bij jullie opnieuw doen.” Dat werkt beter dan welke openingszin de AI ook voorstelt, omdat alleen jij dit had kunnen schrijven.

Stap 5: Vraag om feedback vanuit de werkgever

Geef de AI vóór het versturen een andere rol. Laat de AI beoordelen in plaats van schrijven:

Jij bent de leidinggevende die iemand zoekt voor deze functie. Hier zijn de vacature en een sollicitatiebrief.

1. Toont de brief aan dat ik voldoe aan de 3 belangrijkste punten? Welk punt is het minst overtuigend?
2. Wijs elke zin aan die algemeen klinkt of in iedere sollicitatiebrief zou kunnen staan.
3. Zet elk feit, getal, elke naam en elke bewering uit de brief op een rij, zodat ik ze één voor één kan controleren.
Herschrijf de brief niet. Geef alleen feedback.

Het loopbaancentrum van Carnegie Mellon beveelt precies deze rolwisseling aan. Met prompts als “geef me gerichte feedback op…” of “noem verbeterpunten” houd je zelf de regie. Vragen als “bouw voor mij” en “maak een” leveren juist algemene teksten op die allemaal op elkaar lijken (CMU CPDC-richtlijnen, PDF).

Stap 6: Controleer elk feit (zodat je goed voorbereid het gesprek ingaat)

AI-tools kunnen onjuiste informatie heel overtuigend presenteren. Het helpcentrum van OpenAI zegt zelf dat ChatGPT onjuiste feiten en zelfs verzonnen citaten of bronnen kan geven. Het advies is om belangrijke informatie te controleren (OpenAI Help Center). In een sollicitatiebrief gaat het meestal om drie dingen:

• Feiten over het bedrijf. Een “recent project” of een “bedrijfswaarde” die de AI noemt, kan verouderd of verzonnen zijn. Controleer dit op de website van het bedrijf zelf.
• Jouw cijfers. Staat er ineens een percentage of teamgrootte in die jij niet hebt genoemd? Haal dat gegeven weg.
• Vaardigheden die je niet kunt onderbouwen. Staat er dat je iets hebt “geleid”, terwijl je er alleen aan hebt meegewerkt? Pas dat aan. Je krijgt er vragen over.

Lees de brief daarna één keer hardop. Als een zin vreemd klinkt wanneer je hem uitspreekt, zal die voor de lezer ook vreemd aanvoelen.

Een uitgewerkt voorbeeld: van vacature naar brief

Hier zie je hoe de aanpak werkt voor een fictief persoon, zodat je elke stap kunt volgen. Sam is officemanager en solliciteert naar een functie als operationeel coördinator bij een klein logistiek bedrijf.

Uitkomst van stap 1 (wat de vacature echt vraagt): iemand die planningen en leverancierszaken op orde houdt, handig is met spreadsheets en boekingstools, en rustig blijft als plannen op het laatste moment veranderen.

Sams bewijs, in losse aantekeningen:

1. Bestellingen bij leveranciers overgenomen in de tandartspraktijk. Van papier naar een gedeelde spreadsheet gegaan. Geen dubbele bestellingen meer.
2. De online boekingstool ingericht voor 4 tandartsen en de baliemedewerkers geleerd hoe die werkt.
3. Stroomstoring op een volgeboekte maandag. Vóór de lunch alle afspraken van die dag telefonisch verzet.
Waarom deze baan: ik vind het leuk om te puzzelen tot een drukke dag soepel verloopt, en wil dat op grotere schaal doen.

De definitieve brief na Sams eigen aanpassingen:

Beste mevrouw Jansen,

In jullie vacature staat dat het team iemand zoekt die een drukke planning op de rails houdt. Dat vind ik het leukste onderdeel van mijn werk. Bij jullie zou ik dat graag op grotere schaal doen.

Bij de tandartspraktijk waar ik officemanager ben, nam ik de leveranciersbestellingen over. Die werden op papier bijgehouden. Ik bracht ze onder in één gedeelde spreadsheet die het hele team kon bekijken. Sindsdien kwamen dubbele bestellingen niet meer voor.

Toen we overstapten op een online boekingstool voor onze vier tandartsen, richtte ik die in en leerde ik de baliemedewerkers ermee werken. Patiënten konden daardoor zelf afspraken maken en de telefoon ging minder vaak.

En toen op een volgeboekte maandag de stroom uitviel, had ik vóór de lunch alle afspraken van die dag telefonisch verzet. Plannen veranderen. Ik ben graag degene die het dan regelt.

Ik bespreek graag hoe ik jullie team kan helpen om de werkdagen soepel te laten verlopen.

Met vriendelijke groet,
Sam de Vries

Kijk eens wat er niet in staat: geen “gepassioneerd”, geen verzonnen percentages en geen beweringen die Sam niet kan toelichten in een sollicitatiegesprek. De openingszin is van Sam zelf. De AI zorgde voor de structuur, legde de verbanden en kortte de tekst in.

Welke AI-tool is het beste voor sollicitatiebrieven?

Eerlijk gezegd maakt de tool bij deze taak minder verschil dan de input. ChatGPT, Claude en Gemini kunnen allemaal goed met de prompts hierboven overweg. Een paar praktische verschillen uit mijn eigen gebruik:

• Claude houdt de toon meestal natuurlijk en volgt regels als “alleen deze feiten” goed op. Dat helpt als de brief moet klinken als jij.
• ChatGPT is sterk in het geven van feedback en het bedenken van verschillende openingszinnen waaruit je kunt kiezen.
• Gemini is handig als je cv en aantekeningen al in Google Docs staan.

Gebruik gewoon de tool die je al open hebt staan. Wil je een uitgebreidere vergelijking? Ik heb de verschillen tussen ChatGPT en Claude voor schrijftaken op een rij gezet.

Mag je AI gebruiken om een sollicitatiebrief te schrijven?

Meestal wel, zolang de brief klopt en echt van jou is. De loopbaancentra van Harvard, Michigan State, Boston University en Carnegie Mellon publiceren allemaal handleidingen over AI gebruiken bij sollicitaties. Ze zijn het eens over waar de grens ligt: gebruik AI om te analyseren, een concept te schrijven en feedback te geven. Bewerk de tekst daarna tot er staat wat jij zou zeggen. Harvard maakt één belangrijk voorbehoud: lees de sollicitatie-instructies, want sommige organisaties hebben eigen regels voor AI bij sollicitaties (Harvard FAS). Zegt een werkgever dat AI niet is toegestaan? Respecteer dat dan.

Kunnen werkgevers zien dat je AI hebt gebruikt?

Er bestaat geen betrouwbare test. Het helpcentrum van OpenAI vermeldt zelfs dat ChatGPT niet betrouwbaar kan bepalen of een tekst door AI is gemaakt (OpenAI Help Center). Maar daar hoef je je niet op te richten. Wat een werkgever wél herkent, is een algemene brief: grote woorden, geen concrete voorbeelden en niets wat alleen van jou kan komen. Volg de stappen hierboven en dat probleem verdwijnt, ongeacht wie de eerste versie heeft getypt.

Veelgemaakte fouten (en de snelle oplossing)

• Alleen “schrijf een sollicitatiebrief voor X” invoeren. Oplossing: analyseer eerst de vacature en geef echte voorbeelden.
• De eerste versie versturen. Oplossing: herschrijf zelf de opening en afsluiting en gebruik daarna de feedbackprompt.
• Invulvelden laten staan. Met “[Naam leidinggevende]” in een verstuurde brief beland je al snel op de stapel afwijzingen. Zoek vóór het versturen naar vierkante haakjes.
• Eén brief voor elke baan gebruiken. Oplossing: bewaar je voorbeelden in een notitie en herhaal stap 1 voor elke nieuwe vacature. Tien minuten per sollicitatie, geen uur.
• De AI je ervaring laten aandikken. Oplossing: gebruik de regel “alleen deze feiten” en lees de brief nog één keer met deze vraag: kan ik deze zin toelichten in een sollicitatiegesprek?

Veelgestelde vragen

Hoe lang moet een met AI geschreven sollicitatiebrief zijn?

Houd het bij één pagina met korte alinea’s. De prompt hierboven stelt een maximum van 250 woorden. Zo begrijpt de lezer de kern zonder te scrollen. Geeft de werkgever een woordlimiet? Houd die dan aan.

Kan ik voor elke sollicitatie dezelfde prompt gebruiken?

Gebruik dezelfde prompt, nooit dezelfde brief. De prompt is een sjabloon. De vacature, de drie belangrijkste punten en de voorbeelden die je kiest, veranderen elke keer.

Moet ik mijn hele cv aan de AI geven?

Dat kan, maar het hoeft niet. Je twee of drie beste voorbeelden voor deze baan leveren een gerichtere brief op. Bovendien deel je minder persoonlijke informatie. Haal in beide gevallen je contactgegevens weg.

Hoe zit het met mijn cv en LinkedIn?

Zorg dat ze aansluiten op je brief. Werk je die ook bij? Dezelfde aanpak van “jouw feiten, de formulering van AI” werkt ook voor je LinkedIn-profiel schrijven met AI. Zit je aan de andere kant van de tafel? Lees dan hoe je een vacaturetekst schrijft met AI.

Je volgende 15 minuten

Open de vacature waarvoor je het solliciteren steeds uitstelt. Gebruik de prompt uit stap 1. Schrijf je drie voorbeelden op. Laat een concept maken, herschrijf twee zinnen, controleer de feiten en verstuur de brief. Dat is één sollicitatie goed afgerond. En je hebt nu voorbeelden die je voor de volgende kunt hergebruiken.

Dit is wat we je bij RobotsHelp leren: één concrete taak tegelijk, met prompts die je dezelfde dag nog kunt gebruiken. Wil je hier meer van? Begin dan met onze gratis Launchpad op de homepage van RobotsHelp. Voor dagelijkse schrijftaken buiten sollicitaties vind je meer in de gids over een AI-schrijfassistent voor drukke professionals.

Je sollicitatiebrief en je cv moeten hetzelfde verhaal vertellen. Onze gids over een cv schrijven met AI laat zien hoe je je cv op elke vacature afstemt, met dezelfde aanpak waarin feiten vooropstaan.

Levert je brief een uitnodiging voor een gesprek op? Dan is de volgende stap de voorbereiding. Onze gids over je sollicitatiegesprek voorbereiden met AI laat zien hoe je antwoorden hardop oefent en eerlijke feedback krijgt.

En krijg je uiteindelijk een aanbod? Onze gids over onderhandelen over je salaris met AI laat zien hoe je rustig een goed onderbouwd tegenvoorstel voorbereidt.