Ondernemingsplan maken met AI (6 stappen + prompts)

Je hebt een idee. Misschien heb je ook al je eerste klanten. Wat je nog niet hebt, is het ondernemingsplan waar de bank, een zakenpartner of je eigen twijfelende hoofd steeds om vraagt. Je opent een leeg document, typt ‘Samenvatting’ en staart er twintig minuten naar.

Het korte antwoord: wil je een ondernemingsplan maken met AI, vraag dan niet simpelweg ‘schrijf een ondernemingsplan voor mijn koffiebar’. Geef eerst kort de feiten die alleen jij kent: wie je betaalt, waarvoor, wat het jou kost en wat je nodig hebt. Laat de AI vragen stellen over wat nog ontbreekt. Laat daarna één onderdeel tegelijk schrijven in de vorm die jij kiest: een beknopt plan van één pagina of een uitgebreid traditioneel plan. Het rekenwerk doe je zelf. Tot slot laat je de AI het plan kritisch beoordelen zoals een kredietverstrekker dat zou doen. Met ChatGPT, Claude of Gemini kun je in een middag een stevige eerste versie maken. Het denkwerk blijft van jou. Het tikwerk wordt een stuk minder.

Wil je elke week gratis zo’n praktisch werkproces met AI ontvangen?

Waar AI goed in is bij een ondernemingsplan (en waar je zelf moet opletten)

AI is hierbij heel goed in drie dingen: rommelige aantekeningen omzetten in heldere onderdelen, vragen stellen die je vergeten bent en zien waar je verhaal niet klopt. Dat zijn juist de dingen die het schrijven van een plan zo lastig maken.

Er is één belangrijk punt waar AI niet goed in is: feiten over jouw markt. OpenAI zegt het zelf duidelijk in het hulpartikel ‘Vertelt ChatGPT de waarheid?’: het model kan onjuiste feiten geven en zelfs onderzoeken of bronverwijzingen verzinnen. Daarbij kan het heel overtuigend klinken. Het advies van OpenAI: gebruik de tekst als eerste versie, niet als definitieve bron, en controleer gegevens en verwijzingen zelf.

Een cijfer over je marktomvang zonder een link die je zelf hebt geopend, hoort dus niet in je plan. Zie elk getal dat de AI aandraagt als een vraag (‘waar kan ik dit controleren?’), nooit als een antwoord.

Er is nog iets om op te letten. Harvard-hoogleraar William Sahlman schreef in Harvard Business Review dat gedetailleerde financiële prognoses voor een nieuw bedrijf op verbeelding berusten. Volgens hem besteden de meeste ondernemingsplannen veel te veel woorden aan cijfers. AI kan dat versterken als je het laat gebeuren: in een paar seconden maakt het keurige spreadsheets voor vijf jaar. Maar keurig is niet hetzelfde als juist. Besteed je tijd aan wie je klant is, waarom die koopt en wat er mis kan gaan.

Stap 1: Kies de vorm voordat je een prompt schrijft

De U.S. Small Business Administration beschrijft twee veelgebruikte vormen in de handleiding ‘Schrijf je ondernemingsplan’:

• Beknopt startupplan. Meestal één pagina met een aantal bouwstenen: belangrijkste partners, kernactiviteiten, belangrijkste middelen, waardepropositie, klantrelaties, klantsegmenten, kanalen, kostenstructuur en inkomstenstromen. Volgens de SBA kun je dit soms al in een uur maken.
• Traditioneel plan. Gedetailleerd en vaak tientallen pagina’s lang: samenvatting, bedrijfsbeschrijving, marktanalyse, organisatie en management, diensten- of productaanbod, marketing en verkoop, financieringsaanvraag en financiële prognoses. Volgens de SBA vragen kredietverstrekkers en investeerders vaak om deze vorm.

Vuistregel: vraag je een bank of investeerder om geld, schrijf dan een traditioneel plan. Wil je samen met een zakenpartner helder krijgen hoe jullie bedrijf in elkaar zit, begin dan beknopt. Je kunt die korte versie later altijd uitbreiden tot een volledig plan. Daar is AI juist goed in.

Vertellen welke vorm je wilt, is de belangrijkste verbetering die je in je prompt kunt aanbrengen. Zonder die keuze krijg je een algemene mix van beide.

Stap 2: Zet in 10 minuten je bedrijfsinformatie op een rij

Dit is het deel dat niemand voor je kan doen. Het is ook de reden waarom eerste versies van AI vaak zo weinig zeggen. Het model weet hoe een ondernemingsplan eruitziet. Het kent jouw bedrijf niet. Open een notitie en beantwoord deze vragen in gewone taal. Korte steekwoorden mogen ook.

Die laatste regel is belangrijker dan je denkt. Een plan voor de kredietadviseur van een bank is een ander document dan een plan voor een medeoprichter. De AI kan alleen voor de juiste lezer schrijven als jij vertelt wie dat is.

Stap 3: Laat de AI je eerst interviewen

Plak je bedrijfsinformatie in de chat en laat de AI eerst vragen stellen, in plaats van meteen een eerste versie te schrijven. Hier bespaart AI je de meeste tijd, omdat het goed ziet welke informatie nog ontbreekt.

Antwoord eerlijk, ook als het antwoord ‘dat weet ik nog niet’ is. Die antwoorden vormen je actielijst. Voor sommige punten, zoals de omvang van je lokale markt of de tarieven van concurrenten, moet je echt onderzoek doen. Onze handleiding over marktonderzoek doen met AI laat zien hoe je dat doet met controleerbare bronnen. De handleiding van de SBA noemt ook gratis openbare gegevensbronnen, zoals de Census Business Builder.

Stap 4: Laat één onderdeel tegelijk schrijven

Vraag je in één keer om het hele plan, dan krijg je een lang, soepel geschreven maar oppervlakkig document. Werk je onderdeel voor onderdeel, dan krijg je een plan dat je echt kunt onderbouwen. Begin in het midden: markt, klanten en aanbod. Bewaar de samenvatting voor het laatst, want die vat de rest samen.

Herhaal dit voor elk onderdeel dat je nodig hebt. De aanduidingen [GEGEVENS NODIG] maken het verschil. Ze voorkomen dat het model ontbrekende informatie aanvult met geloofwaardige verzinsels. Bovendien zie je precies wat je nog moet opzoeken.

Nog even over de tools. ChatGPT, Claude en Gemini kunnen dit alle drie goed. Claude werkt prettig met lange documenten als je later de hele eerste versie terugplakt. We gebruiken het ook in onze handleiding Claude gebruiken voor je werk. Kies de tool waarvoor je al betaalt. Je bedrijfsinformatie is veel belangrijker dan het merk.

Stap 5: Reken zelf en laat AI controleren

Hier gaat het bij de meeste AI-ondernemingsplannen mis. Vraag het model niet om ‘financiële prognoses te maken’. Geef je eigen cijfers en vraag om ze overzichtelijk neer te zetten en de berekeningen te controleren.

De handleiding van de SBA bevat een eenvoudige break-evenformule die in elk plan thuishoort: vaste kosten gedeeld door (prijs per eenheid min variabele kosten per eenheid) geeft je break-evenpunt in eenheden. Een fictief voorbeeld maakt het duidelijk. Stel: je vaste kosten zijn 3,000 per maand, je verkoopt een dienst voor 500 en het kost je per verkoop 100 om die dienst te leveren. 3,000 gedeeld door 400 is 7.5. Je hebt dus 8 verkopen per maand nodig voordat je ook maar een cent verdient.

Controleer de berekeningen daarna in een spreadsheet. Chatbots maken af en toe nog rekenfouten, en een kredietverstrekker rekent het na. Werk je liever met een spreadsheet die je al hebt? Onze handleiding over een spreadsheet analyseren met ChatGPT laat zien hoe je die uploadt en goede vragen stelt.

Eerlijke prognoses met je onderbouwing ernaast zijn sterker dan zelfverzekerde groeicurves voor vijf jaar. Dat is ook Sahlmans punt: lezers willen weten wie er achter het bedrijf zitten, welke kansen er zijn en welke risico’s je ziet. Niet hoeveel cellen je hebt ingevuld.

Stap 6: Laat de AI je plan kritisch doorlichten

Is de eerste versie klaar? Laat de AI dan een andere rol aannemen. Met deze stap maak je van een AI-tekst een plan waarop je kunt vertrouwen.

Je zult niet blij zijn met elk antwoord. Prima. Het kost je veel minder om dit van een chatbot aan je keukentafel te horen dan van een kredietadviseur aan de andere kant van het bureau.

Een uitgewerkt voorbeeld: het beknopte plan van een zelfstandig boekhouder

Een voorbeeld maakt het concreet. Dit is een fictieve situatie, geen echte klant. Sam is zelfstandig boekhouder. Ze wil niet langer elke opdracht aannemen, maar zich richten op kleine kapsalons en schoonheidssalons.

Haar prompt zonder bedrijfsinformatie: ‘Schrijf een ondernemingsplan voor een boekhoudkantoor.’ Het resultaat: een algemene pagina over ‘hoogwaardige financiële dienstverlening voor bedrijven van elke omvang’, een onderdeel over concurrenten zonder namen en groeicijfers die niemand kan controleren.

Haar prompt met bedrijfsinformatie: Ze vertelde de AI dat ze zes salons als klant heeft, een vast maandbedrag rekent, de meeste nieuwe klanten via doorverwijzingen van één leverancier krijgt en in haar eentje nog ruimte heeft voor ongeveer tien extra klanten. Ze vroeg om een beknopt plan voor zichzelf en een mogelijke parttime medewerker.

De eerste versie bevatte een heldere waardepropositie: boekhouding met kennis van stoelverhuur en fooien. Het klantsegment was afgebakend genoeg voor gerichte marketing. Ook stonden er drie aanduidingen [GEGEVENS NODIG]: hoeveel salons er in haar werkgebied zijn, welke tarieven andere boekhouders aan die salons rekenen en hoeveel klanten de leverancier vorig jaar had doorverwezen. De kritische controle wees er vervolgens op dat het hele plan leunde op één bron van doorverwijzingen. Dat werd het eerste risico in haar plan, met een oplossing: eerst een tweede kanaal testen, dan pas iemand aannemen.

Dezelfde tools, dezelfde middag. Het verschil zat in de bedrijfsinformatie.

Gratis AI-tools voor een ondernemingsplan of een gewone chatbot?

Zoek je een AI-tool om een ondernemingsplan te maken, dan vind je er heel wat, gratis en betaald. Sommige zijn handig, vooral als ze een goed sjabloon bieden en een financieel werkblad dat correct rekent. Achter de schermen doen de meeste wat je net zelf hebt gedaan: vragen stellen en onderdelen invullen.

De test voor zo’n tool is dus eenvoudig. Vraagt die om jouw echte bedrijfsinformatie voordat er tekst wordt geschreven? Kun je elk onderdeel aanpassen? Kun je zien waar de cijfers vandaan komen? Zo ja, gebruik dan wat je prettig vindt. Krijg je tien pagina’s op basis van één zin over je idee, dan heb je weer een algemeen plan, alleen met een mooiere omslag.

Met een gewone chatbot en de prompts op deze pagina bereik je hetzelfde resultaat zonder een nieuw abonnement. Heb je eerder een plan gemaakt, dan merk je dat de aanpak veel lijkt op een projectplan maken met AI: eerst de basisinformatie, dan de structuur en tot slot je eigen oordeel.

Wat je beter niet in een chatbot kunt plakken

Een ondernemingsplan bevat gevoelige informatie: klantnamen, bankgegevens, je salaris en de persoonlijke financiën van een zakenpartner. Controleer je instellingen voordat je iets plakt. Op de pagina over gegevensbeheer legt OpenAI uit dat bij persoonlijke ChatGPT-abonnementen het delen van gegevens voor modeltraining standaard aanstaat. Je kunt dit uitschakelen via Settings, Data controls, ‘Improve the model for everyone’: de instelling om het model voor iedereen te verbeteren. OpenAI vermeldt ook dat gegevens uit zakelijke en enterprise-werkruimtes standaard niet voor training worden gebruikt.

Een eenvoudige gewoonte: vervang klantnamen door ‘Klant A’, rond persoonlijke bedragen af en laat rekeningnummers helemaal weg. De AI heeft die niet nodig om een goed plan te schrijven.

Vraag je subsidie aan in plaats van een lening of geld van een investeerder? Dezelfde aanpak, met de feiten als uitgangspunt, werkt ook voor subsidies. Lees hoe je met AI een subsidieaanvraag schrijft, onderdeel voor onderdeel, inclusief wat subsidieverstrekkers over AI zeggen.

Veelgemaakte fouten

• Geen bedrijfsinformatie meegeven. Eén zin erin, tien algemene pagina’s eruit.
• De AI de markt laten verzinnen. Elk cijfer heeft een bron nodig die je zelf hebt geopend.
• De samenvatting eerst schrijven. Schrijf die als laatste, op basis van de afgeronde onderdelen.
• Vijfjaarsprognoses zonder onderbouwing. Eerlijke prognoses voor twaalf maanden met vastgelegde aannames zijn overtuigender.
• De kritische controle overslaan. De zwakke punten blijven bestaan. Je ontdekt ze alleen later.
• De AI-tekst ongewijzigd versturen. Lees hem hardop. Klinkt hij niet als jij, dan merkt een lezer dat zodra jullie elkaar ontmoeten.

Veelgestelde vragen

Kan AI een ondernemingsplan voor me schrijven?

AI kan de eerste versie schrijven en je uren aan tikwerk en structureren besparen. Maar het kent je klanten, kosten en doelen pas als jij die deelt. Ook kan het feiten verkeerd weergeven. Zie het als een snelle meeschrijver die goede bedrijfsinformatie en een zorgvuldige eindredacteur nodig heeft.

Welke AI is het beste om een ondernemingsplan te schrijven?

ChatGPT, Claude en Gemini kunnen dit alle drie goed. Gebruik de tool die je al kent. Heldere bedrijfsinformatie, een gekozen vorm en de aanpak per onderdeel zijn veel belangrijker dan het model dat je kiest.

Kan ik een door AI geschreven ondernemingsplan gebruiken voor een banklening?

Ja, zolang alles erin klopt en je elk cijfer kunt uitleggen. De kredietverstrekker beoordeelt het plan, niet de tool waarmee je het hebt gemaakt. Controleer de cijfers zelf, voeg echte bronnen toe en zorg dat je de vragen uit stap 6 in een gesprek kunt beantwoorden.

Hoeveel tijd kost het?

Volgens de SBA kun je een beknopt plan soms al in een uur maken. Als AI het schrijfwerk doet, is zo’n plan in één werksessie haalbaar. Een traditioneel plan vraagt meestal een paar sessies, vooral vanwege het onderzoek en de cijfers. Dat is goed bestede tijd.

Wat moet er in een ondernemingsplan staan?

Voor een traditioneel plan noemt de SBA: samenvatting, bedrijfsbeschrijving, marktanalyse, organisatie en management, diensten- of productaanbod, marketing en verkoop, financieringsaanvraag en financiële prognoses. Gebruik alleen de onderdelen die je lezer nodig heeft.

Je volgende stap

Open nu een notitie en vul de bedrijfsinformatie uit stap 2 in. Tien minuten. Plak die daarna in de chatbot die je al gebruikt, samen met de interviewprompt uit stap 3. Vanavond heb je een lijst met eerlijke vragen over je bedrijf. Die lijst is meer waard dan welk mooi opgemaakt sjabloon ook.

Wil je meer van dit soort werkprocessen, voor mensen die de hele dag achter een computer zitten en het saaie werk aan AI willen overlaten? Begin op onze homepage of meld je hieronder aan voor de gratis Launchpad.